Crvena Zvezda, thường được gọi Red Star Belgrade hoặc Sao Đỏ Belgrade, là đội bóng Serbia có lịch sử gắn với thủ đô Belgrade. Hai địa danh Bari và Tokyo giữ vị trí đặc biệt trong ký ức câu lạc bộ: đó là nơi đội giành Cúp C1 châu Âu và Cúp Liên lục địa cùng năm 1991. Xoilac giới thiệu đội bóng qua nguồn gốc năm 1945, sân Rajko Mitić và những trận đấu tạo nên tiếng vang quốc tế.
Ngày thành lập và những chiếc cúp đầu tiên
Lịch sử chính thức của Crvena zvezda ghi ngày thành lập là 4/3/1945, từ sáng kiến của những thành viên tổ chức thanh niên chống phát xít Serbia. Một tổ chức thể dục thanh niên đã được hình thành trước đó trong tháng hai. Trận đầu tiên diễn ra ngay ngày thành lập tại sân Avala, với chiến thắng 3-0 trước một đội thuộc KNOJ.
Kosta Tomašević được ghi nhận là người ghi bàn đầu tiên của câu lạc bộ. Đội giành danh hiệu cấp Serbia năm 1946, rồi đoạt cúp năm 1948. Đến năm 1951, Crvena zvezda vô địch giải quốc gia Nam Tư sau cuộc đua mà họ san lấp khoảng cách với Dinamo Zagreb ở các vòng cuối. Các mốc này thuộc bối cảnh bóng đá Nam Tư sau chiến tranh, trước hệ thống giải Serbia hiện nay.
Marakana tại Belgrade mang tên Rajko Mitić
Trang sân nhà của câu lạc bộ cho biết địa điểm hiện nay nằm trên khu đất từng có sân của FK Jugoslavija từ năm 1927. Crvena zvezda sử dụng sân cũ sau năm 1945; trận cuối tại công trình ấy diễn ra tháng 12/1959. Việc xây dựng sân mới đòi hỏi hạ mặt sân xuống thấp hơn đáng kể so với nền cũ.
Sân mới mở cửa ngày 1/9/1963 khi Crvena zvezda thắng Rijeka 2-1, trước khoảng 55.000 khán giả theo tư liệu câu lạc bộ. Quy mô lớn khiến người hâm mộ gọi sân là Marakana, liên hệ tới Maracanã ở Brazil. Từ tháng 12/2014, tên chính thức là Rajko Mitić để tưởng nhớ danh thủ của đội. Marakana và Rajko Mitić vì vậy là hai cách gọi cùng một địa điểm, với ý nghĩa khác nhau trong đời sống cổ động viên.
Hành trình tới Bari năm 1991
Trong bán kết Cúp C1 mùa 1990/91, Crvena zvezda gặp Bayern Munich. Đội thắng 2-1 tại Munich nhờ các bàn của Darko Pančev và Dejan Savićević. Lượt về ở Belgrade kết thúc 2-2, với một bàn phản lưới muộn giúp đại diện Nam Tư giữ quyền vào chung kết. Trước đó, hành trình đã đi qua Grasshoppers, Rangers và Dynamo Dresden.
UEFA nhìn lại chung kết tại Bari ngày 29/5/1991 như trận đấu mà cả hai huấn luyện viên ưu tiên phòng ngự. Đối thủ là Marseille, đội có Chris Waddle, Jean-Pierre Papin và Abedi Pelé. Sau 120 phút không có bàn thắng tại San Nicola, Crvena zvezda thắng luân lưu 5-3 để giành chức vô địch.
Biên bản lịch sử UEFA ghi cả năm cầu thủ Sao Đỏ đều thực hiện thành công: Robert Prosinečki, Dragiša Binić, Miodrag Belodedici, Siniša Mihajlović và Darko Pančev. Phía Marseille, Manuel Amoros bị cản cú sút đầu tiên. Pančev khép lại loạt luân lưu, hoàn tất danh hiệu cho thế hệ do Ljubko Petrović dẫn dắt sau một đêm không có bàn thắng trong thời gian thi đấu.
Tokyo: thắng Colo-Colo khi thi đấu thiếu người
Ngày 8/12/1991, nhà vô địch châu Âu gặp Colo-Colo, đội giữ Copa Libertadores, tại Tokyo. Crvena zvezda thắng 3-0 để đoạt Cúp Liên lục địa. Hồ sơ trận đấu của câu lạc bộ ghi Vladimir Jugović lập cú đúp và Darko Pančev ghi bàn còn lại.
Thử thách lớn xuất hiện khi Savićević bị truất quyền thi đấu cuối hiệp một. Dù còn mười người, đội vẫn ghi thêm hai bàn trong hiệp hai. Huấn luyện viên tại Tokyo là Vladica Popović, người kế nhiệm Petrović sau thành công ở Bari. Một số thành viên của đội hình vô địch châu Âu cũng đã rời câu lạc bộ, nên hai chiếc cúp cùng năm không được giành bởi một đội hình hoàn toàn bất biến.
Dấu ấn Milan Pavkov tại Champions League
Ngày 6/11/2018, Crvena zvezda thắng Liverpool 2-0 tại vòng bảng Champions League. Kho kết quả chính thức của Liverpool ghi Milan Pavkov lập cú đúp ở phút 22 và 29 tại sân Rajko Mitić. Đó là một dấu mốc khác của bóng đá Belgrade trên đấu trường châu Âu, cách thế hệ 1991 gần ba thập niên. Có thể trở lại khởi đầu Crvena zvezda để theo dõi toàn bộ mạch lịch sử.
Nguồn tham khảo
- Crvena zvezda – Lịch sử hình thành
- Crvena zvezda – Sân Rajko Mitić
- UEFA – Cúp C1 mùa 1990/91
- Crvena zvezda – Cúp Liên lục địa 1991
- Liverpool – Kết quả tháng 11/2018
- UEFA: biên bản chung kết Cúp C1 năm 1991
Đối chiếu ngày 31/10/2026.